Номгон сумын Дэрсэнэ-Ус баг нь сумын төвөөс урагш 75км-т, Монгол улсын өмнөд цэгт оршдог баг юм. Тус баг нь 368 хүн ам, 132 өрхтэй, үүнээс 98 малчин өрх, 24,998 малтай.
Номгон сум байгуулагдсаны түүхт 100 жилийн ой 2024 онд тохиож байна. Сумын ойд тохиолдуулж Номгон сумын уугуул, суугуул иргэд, үе үеийн алдар суутнуудыг хүлээн авч хүндэтгэл үзүүлэх тав тухтай орчныг бүрдүүлэхээр ажиллаж байна.
Өмнөговь аймгийн Номгон сум нь Монгол улсын өмнөд цэгийн сум бөгөөд мал аж ахуйн 5 баг, газар тариалангийн 2 цэг, хилийн 3 заставтай төрийн үйлчилгээ хүргэх томоохон нэгж талбар нутагтай, уул уурхайн олборлолтын үйл ажиллагаа хөгжөөгүй, унаган байгаль, түүхийн өв соёл ихтэй нутаг юм.
1992 оноос ардчилсан шинэ Үндсэн хууль батлагдан Монгол улс засаг захиргааны нэгжид хуваагдан шинэ хуулийн дагуу Монгол улсын нийт аймаг, сум, багийн төвүүд иргэд, олон нийтээс санал асуулга авах, хэлэлцүүлэг, хурал цуглаан зохион байгуулах ажлыг иргэний танхимаар дамжуулан зохион байгуулдаг болсон. Цогт-Овоо суманд одоогоор ашиглагдаж
Иргэдэд чиглэсэн төрийн үйлчилгээг хүртээмжтэй, түргэн шуурхай, чанартай хүргэх зорилгоор аймаг сумдын ЗДТГ-ууд болон холбогдох агентлаг байгууллагууд төрийн үйлчилгээнд чанарын менежментийн тогтолцооны олон улсын ISO9001:2015 стандартыг нэвтрүүлэх ажлыг зохион байгуулж хэрэгжүүлдэг.
Цогт-Овоо сум 2015 онд “Жишиг сум” төслийн хүрээнд сум доторх орон нутгийн 2 км хатуу хучилттай авто зам, 2 км явган хүний зам, 2 км дугуйн замтай ногоон байгууламж, тохижуулсан нийтийн эзэмшлийн талбайтай болж байнгын арчлалт үйлчилгээ явуулдаг болсон.
Цогт-Овоо сумын ерөнхий боловсролын сургууль 2024 онд 308 хүүхэд, 38 багш ажилчидтай, цэцэрлэг 200 хүүхэд, 28 багш ажилтантай үйл ажиллагаа явуулж байна.
Мандал-Овоо сумын Ерөнхий боловсролын сурагчдаас авсан сэтгэл ханамжийн судалгаанд сурагчид хичээл давтах зай талбай бага, номын сан хэтэрхий жижиг гэсэн санал гарсан
Мандал-Овоо сум нь 2023 оны жилийн эцсийн байдлаар 566 өрхийн 1515 хүн амтай байна. Сумын ЗДТГ-аас сумынхаа малчдын амьжиргааг дэмжих зорилгоор мах, махан бүтээгдэхүүн хадгалах хөргүүр, гүн хөлдөөгч зоорь худалдан авах төслийг санаачилсан.
Мандал-Овоо сум нь 2023 оны жилийн эцсийн байдлаар 566 өрхийн 1515 хүн амтай байна. Сумын төвийн хогийн цэг нь ашиглаад 5 жил болсон хэдий ч бага талбайд, бага гүнтэй төлөвлөн байгуулсан